İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

0
İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri
İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Tüm dünyanın dört gözle beklediği aşılar yıl sonu bitmeden tamamlanırken, insanlığı şimdi yeni sorular bekliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

2020 sonbaharı, Covid-19 salgınının birçok ülkede ikinci dalgayı görmeye başlaması ve günlük vaka sayılarındaki rekor artışlarla başladı.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Ancak Kasım ayında aşılarla ilgili peşpeşe gelen umut vadeden gelişmelerin yaşanmasıyla insanlık, bu son pandemiyi yenmeye bir adım daha yaklaştı.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Ama henüz her şey bitmedi… Rekor sürede geliştirilen bu aşılarla ilgili neler biliyoruz? Sıradaki zorluklar neler?

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Her şeyden önce aşı geliştirmek zorlu bir süreç. Laboratuvarda başlayan, hayvanlarda ve insanlarda yapılan deneylerde devam eden süreçle birlikte aşının güvenli ve etkili olup olmadığı test ediliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Tarihte üretilen aşıların çoğunu geliştirmek yıllar sürdü. Ancak salgınının başlamasının üzerinden henüz bir yıl bile geçmeden yüzlerce aşı adayı ortaya çıktı.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Bu çalışmalar hiç olmadığı kadar hızlı ilerledi. Geniş kitlelerde (üçüncü faz) denenen 11 aşıdan dördü öne çıktı.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Sırasıyla Biontech, Gamaleya Enstitüsü, Moderna ve son olarak Oxford üçüncü faz çalışmalarında alınan ilk sonuçların yüksek oranlarda etkili olduğunu duyurdular.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Bu dört aşının ortak özelliği, geleneksel aşılara göre nispeten daha yeni teknolojilerle geliştirilmiş olmaları.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Özellikle BioNTech ve Moderna aşıları, onaylanması durumunda tarihte RNA teknolojisi kullanılan ilk aşılar olacak.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Geleneksel aşılarda enfeksiyona sebep olan virüsler, zayıflatılarak ya da etkisizleştirilerek vücuda enjekte ediliyor, böylelikle vücut, kendisine zarar veremeyecek hale gelen virüse karşı bağışıklık kazanmayı öğreniyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

RNA tabanlı aşılarda ise virüsün tamamı yerine, genetik bilgisini taşıyan RNA zincirinden kritik bir kısım vücuda enjekte ediliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Viral vektör aşılarında da yine gen teknolojisi kullanılarak, virüsün taşıdığı genetik materyalin bir kısmı, başka bir virüs içine yerleştiriliyor ve vücuda enjekte ediliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

BioNtech ve Moderna aşıları RNA tabanlı, Sputnik V ve Oxford/Astrazeneca aşıları da viral vektör tabanlı aşılar.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Viral vektör aşıları, geleneksel aşılarda olduğu gibi üretim aşamasında canlı bir hücreye ihtiyaç duyduğu için hammadde gereksinimi iki katına çıkıyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

RNA aşıları ise kısa zamanda daha fazla üretim yapılabilmesine olanak sağlayacak bir teknolojiye sahip.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Bu aşılarla ilgili ikinci kritik farklılık da dağıtım ve depolama esnasında ihtiyaç duyulan soğutma gereksinimi. RNA değişken bir yapıda olduğu için, Moderna ve Pfizer aşılarının daha düşük sıcaklıklarda muhafaza edilmesi gerekiyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Normal soğutucularda kısa süre saklanabiliyorlar. Daha uzun süre muhafaza edilebilmeleri için ise eksi 20 ya da eksi 70 santigrat derecede tutulmaları gerekiyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Viral vektör aşıları ise, normal saklama koşullarında uzun süre bozulmadan dayanabiliyor.Aşıların arasındaki bir başka fark da maliyetleri. Oxford ve Astrazeneca tarafından geliştirilen aşı doz başına en ucuz fiyatlandırmayı yaptı, ancak bu fiyatlar ülkelerin aşı politikalarına ve nakliye ile ortaya çıkacak ücretlere göre değişebilir.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Bu dört aşı da vücutta yeterli bağışıklığı sağlaması için 3-4 hafta arayla ikişer doz uygulanacak. Bunun sebebi, ilk dozun uygulanmasından sonra geçen sürede azalan antikor miktarını, ikinci doz ile belli bir seviyenin üzerine çıkarmak.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Aşıların onay alabilmesi için insanlar üzerinde denemelerin gerçekleştirildiği fazlarda etkinliğinin kanıtlanmış olması gerekiyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Üçüncü fazda iki gruba ayrılan deneklerin bir kısmına geliştirilen aşı, diğerine de etkisiz bir aşı enjekte ediliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Belli bir süre geçtikten sonra koronavirüse yakalanan deneklerin ne kadarının aşı grubundan, ne kadarının plasebo grubundan olduğuna bakılıyor. Böylelikle aşının ne kadar etki gösterdiği anlaşılabiliyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Ancak pandemi gibi olağanüstü durumlarda üçüncü fazın tamamen bitmesini beklemek yerine, alınan ara sonuçlarda belli oranlarda başarı doğrultusunda acil kullanım izni alınarak aşı kullanılmaya başlıyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

virolog Semih Tareen, acil kullanım izninin pandemi gibi durumlarda prosedürü hızlandıran bir süreç olduğunu ve bunun aşının güvenirliği konusunda soru işareti oluşturmaması gerektiğini söylüyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Söz konusu aşıların zaten ilk iki faz deneylerinden başarıyla çıktığını, elimizde bu aşıların işe yaradığını ve yan etkilerinin olmadığını gösteren binlerce veri olduğunu belirtiyor.

İnsanlığı kurtaracak aşılar mercek altında! İşte aşıların özellikleri

Soğuk zincir, üretilen bir ürünün, son kullanıcıya kadar belli aralıkta bir sıcaklıkta tutularak nakledilmesini sağlayan süreç.

Aşıların da üretiminden, uygulanacağı son noktaya kadar soğuk bir tedarik zincirinde taşınması gerekiyor. Belli dereceden yüksek sıcaklıklarda aşılar etkinliğini yitirebiliyor.

Tags:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

şirinevler escort avcılar escort İstanbul escort beylikdüzü escort avcılar escort esenyurt escort beylikdüzü escort maltepe escort ankara escort bayan alaçatı escort